Ông Sơn cho biết, cùng với ngành may, ngành sợi ở VN vài năm trở lại đây đã có những bước phát triển vượt bậc. Ngành hiện có khoảng gần 4 triệu cọc sợi với năng lực trên 500 ngàn tấn sợi cắt ngắn/năm.
Nhưng ngành sợi đang phải đương đầu với khó khăn khi giá bông đang tăng cao kỷ lục, thưa ông ?
Giá nguyên liệu cao đang là một xu thế, giá bông thời gian qua cao cũng có yếu tố bất thường là dự trữ bông trong giai đoạn vừa qua xuống quá thấp. Lý do là giai đoạn khủng hoảng, nhu cầu tiêu thụ giảm nên nông dân cắt bỏ diện tích trồng bông chuyển sang trồng bắp, đặc biệt là bắp làm xăng sinh học, dẫn đến sản lượng bông giảm nhiều. Sau khi kinh tế phục hồi, nhu cầu tiêu thụ sản phẩm may mặc đang tăng mạnh.
Theo tôi, tình hình sẽ còn khó khăn, ít nhất cho đến tháng 5 khi bông ở Brazil, Australia, Pakistan... thu hoạch, khi đó áp lực sẽ giảm. Tuy nhiên, khả năng giá bông, xơ sẽ vẫn cao. 150 năm nay mới có đợt giá bông cao như vậy. Trước tình hình hiện nay chúng tôi thường xuyên liên lạc với các DN để nắm tình hình. DN vẫn phải mua và tính toán để đảm bảo kinh doanh.
Thưa ông, điều đáng nói là sợi làm ra nhưng không có chỗ tiêu thụ trong nước ?
Sợi sản xuất ra hiện nay 2/3 phải XK. Trong khi ngành may lại phải nhập tới 5,3 tỷ USD tiền vải từ nước ngoài, nói cách khác là 70% vải phải nhập khẩu.
Nguyên nhân do công nghiệp dệt sợi, in, nhuộm trong nước hiện rất yếu. Nếu công nghiệp dệt phát triển tốt thì sợi này có thể chuyển sang các Cty dệt, nhuộm hoàn tất, từ đó tạo ra các sản phẩm vải cao cấp, cung ứng cho các DN, giảm sự lệ thuộc nhập khẩu vải từ nước ngoài.
Tuy nhiên, không hiểu vì lý do gì mà đã rất nhiều lần dệt may đưa mục tiêu phát triển, nhưng đến đoạn nhuộm hoàn tất là “tắc”. Chúng tôi vẫn gọi đây là “nút cổ chai” của ngành dệt may.
Sau khi kinh tế phục hồi, nhu cầu tiêu thụ sản phẩm may mặc đang tăng mạnh.
Theo ông, nếu các DN may mua vải trong nước thì có lợi hơn hẳn việc họ phải nhập khẩu ?
Thực ra nếu bán thì thị trường trong hay ngoài nước đều như nhau, bài toán ở đây là tại sao chúng ta phải nhập khẩu lượng vải lớn như vậy trong khi trong nước chúng ta lại XK sợi ?
Theo tôi lý do ở đây là ngành dệt may đang phát triển mất cân đối, “nút cổ chai” này đang tồn tại nhiều năm nay nhưng ngành vẫn loay hoay chưa giải quyết được.
“Ẩn số” gì khiến giải bài toán này lại khó đến vậy ?
Ở đây nghe có vẻ rất đơn giản, các DN sợi trong nước chỉ cần đầu tư thêm khâu dệt vải, in nhuộm vải... là có thể đáp ứng được nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, thực tế việc đầu tư nhà máy in, nhuộm, dệt vải... lại không đơn giản. Muốn để họ đầu tư cần có môi trường thuận lợi, riêng lĩnh vực may mặc phát triển chỉ cần lực lượng lao động đông, chi phí thấp, cơ sở linh hoạt... là đủ. Trong khi đó, lĩnh vực dệt lại rất phức tạp. Thứ nhất là cần lượng vốn lớn, đặc biệt công đoạn in, nhuộm hoàn tất lại liên quan tới vấn đề môi trường, hóa chất thải ra cần phải có hệ thống xử lý nước thải. DN dệt đầu tư máy móc dệt, nhuộm đã rất tốn kém giờ lại phải đầu tư cả khâu xử lý nước thải là một gánh nặng quá lớn với DN, họ không đủ sức làm việc này nếu không có sự hỗ trợ từ Nhà nước.
Đó chính là lý do khiến hiện nay các DN thích đầu tư nhà máy may hơn dệt, thưa ông ?
Đúng vậy ! Làm may an toàn, vốn đầu tư không nhiều trong khi ngành dệt rủi ro cao hơn, chi phí rất lớn mà lại không hiệu quả. Chẳng hạn dệt phụ thuộc vào giá bông, mà giá bông lên xuống rất thất thường, được mùa hay mất mùa, sản xuất ra sợi có bán được hay không. Rồi in, nhuộm... có quá nhiều công đoạn khiến DN “đau đầu” và phải tính toán, do vậy mà các DN ngại không muốn làm.Trong khi may chỉ có giá vải cộng với chi phí gia công, quản lý là tính được giá thành.
Vậy muốn tạo điều kiện để ngành dệt may “tháo” được “nút cổ chai”, Nhà nước cũng như ngành cần phải có những giải pháp cụ thể nào ?
Thế giới hiện đang hình thành chuỗi cung ứng, từ người trồng bông, dệt xơ sợi, dệt vải, in, nhuộm đến khâu thiết kế, may mặc... toàn cầu hóa có những cái anh vẫn phải nhập khẩu nếu nhập khẩu hiệu quả hơn. Tuy nhiên về lâu về dài anh muốn phát triển ngành hiệu quả, bền vững thì vẫn cần phải chủ động khâu nguyên liệu, trong đó quan tâm thật tốt tới ngành dệt, những vướng mắc về cơ chế, chính sách cần phải tập trung tháo gỡ.
Theo tôi, trước hết chúng ta cần có chính sách tốt, tạo môi trường đầu tư minh bạch để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài. Chính phủ cần có cơ chế thích hợp để khuyến khích các DN đầu tư vào lĩnh vực này. Trên cơ sở đó có bước đi đột phá, vừa gỡ cho ngành sợi có sự phát triển tốt, vừa tạo thị trường vải cho các DN dệt may.
Được biết, hiện nay cả nước chỉ còn vài tỉnh đồng ý cho xây dựng nhà máy in, nhuộm hoàn tất với điều kiện có hệ thống xử lý nước thải tốt. Đây là bài toán quá khó đối với các DN trong nước, đặc biệt trong bối cảnh lãi suất cao như hiện nay không có DN nào đủ sức để đầu tư cả khâu dệt và khâu xử lý nước thải.
Tôi cho rằng, hiện nay môi trường xanh sạch là xu hướng chung của cả thế giới, ngay cả những nước nghèo chưa phát triển họ cũng đã nghĩ tới việc bảo vệ môi trường, dù rằng khó khăn đến mấy cũng phải đầu tư hệ thống xử lý nước thải ở các nhà máy, khu công nghiệp... VN cũng không nằm ngoài xu thế này. Chúng ta có thể sử dụng một phần vốn ODA để đầu tư, hỗ trợ các DN vay ưu đãi xây dựng hệ thống xử lý nước thải tại các khu công nghiệp, với thời hạn khấu hao dài, chi phí xử lý thấp thì mới hấp dẫn để các DN mạnh dạn đầu tư.
- Xin cảm ơn ông !
(nguồn tin: 24h.com.vn)